Seit 2005 bauen Schülerinnen und Schüler des Lycée Technique d'Ettelbruck Windräder, Windkanäle und Experimente und bringen sie zu Kindern in ganz Luxemburg.
Zënter 2005 bauen d'Schülerinnen a Schüler vum Lycée Technique d'Ettelbruck Wandmillen, Wandkanäl an Experimenter a bréngen se bei Kanner a ganz Lëtzebuerg.
Since 2005, students at the Lycée Technique d'Ettelbruck have been building wind turbines, wind tunnels and experiments, and taking them to children all over Luxembourg.
~8.000Kinder und Jugendliche erreicht (geschätzt)Kanner a Jugendlecher erreecht (geschat)children and young people reached (estimate)
~60Lehrkräfte und MitarbeitendeEnseignanten a Mataarbechterteachers and staff involved
~20Fachbereiche beteiligtFächer mat dobäisubject areas involved
20+Jahre, seit 2005Joer, zënter 2005years, since 2005
FNR Award 2017
FNR Award für Guy Putz und Will ReiterFNR Award fir de Guy Putz an de Will ReiterFNR Award for Guy Putz and Will Reiter
2017 erhielten Guy Putz und Will Reiter den FNR Award des Fonds National de la Recherche für ihre Arbeit mit Windmobile. Der Film des FNR zeigt, wie Schüler für Schüler Energie erklären.
2017 kruten de Guy Putz an de Will Reiter den FNR Award vum Fonds National de la Recherche fir hir Aarbecht mat Windmobile. De Film vum FNR weist, wéi Schüler fir Schüler Energie erklären.
In 2017 Guy Putz and Will Reiter received the FNR Award from the Luxembourg National Research Fund for their work with Windmobile. The FNR film shows students explaining energy to students.
Die Idee entstand 2005 aus der Travail de Candidature von Guy Putz über kleine Windkraftanlagen: ein mobiles Windrad auf einem Anhänger, das überall Strom liefert, langfristig auch als Energiestation für Krisengebiete.
Gestartet mit zwei Klassen (Elektrotechnik und Commerce), ist Windmobile heute ein freiwilliges, fächerübergreifendes Projekt. Daraus sind Abschlussprojekte der Techniker, Lehrplaninhalte, die Sektion Sciences Environnementales und internationale Partnerschaften entstanden.
Unser Prinzip: Schüler für Schüler. Was die Jugendlichen am LTEtt bauen, erklären sie anschließend selbst den Kindern in den Grundschulen.
De Projet
Eng Wandmillen, déi een mathuele kann
D'Iddi ass 2005 aus der Travail de Candidature vum Guy Putz iwwer kleng Wandkraaftanlagen entstanen: eng mobil Wandmillen op engem Unhänger, déi iwwerall Stroum liwwert, op laang Siicht och als Energiestatioun fir Krisegebidder.
Ugefaange mat zwou Klassen (Elektrotechnik a Commerce), ass Windmobile haut e fräiwëllege Projet iwwer vill Fächer ewech. Doraus sinn Ofschlossprojete vun den Techniker, Inhalter fir de Programm, d'Sektioun Sciences Environnementales an international Partnerschaften entstanen.
Eise Prinzip: Schüler fir Schüler. Wat d'Jugendlecher am LTEtt bauen, erkläre se duerno selwer de Kanner an de Grondschoulen.
The project
A wind turbine you can take with you
The idea was born in 2005 from Guy Putz's Travail de Candidature on small wind turbines: a mobile wind turbine on a trailer that supplies power anywhere, and in the long run could serve as an energy station for crisis regions.
Started with two classes (electrical engineering and commerce), Windmobile is now a voluntary, cross-curricular project. It has led to technician final projects, curriculum content, the Environmental Sciences section and international partnerships.
Our principle: students teaching students. What young people build at the LTEtt, they then explain themselves to children in primary schools.
Gegründet vonGegrënnt vumFounded by Joëlle Rinnen & Guy PutzRichard AnnerWill Reiter (seitzëntersince 2009)Pol Medernach (Schüler 2008/09, heute im LeitungsteamSchüler 2008/09, haut an der Leedungstudent in 2008/09, now co-lead)
Projekt „Windmobile“ des Lycée Technique d'EttelbruckProjet „Windmobile“ vum Lycée Technique d'EttelbruckThe “Windmobile” project of the Lycée Technique d'Ettelbruck
Wer, was ist Windmobile?Wien, wat ass Windmobile?
Der Text der bisherigen Startseite, unverändert (Stand ca. 2014; aktuelle Zahlen oben).Den Text vun der fréierer Startsäit, onverännert (Stand ongeféier 2014; aktuell Zuelen uewen).
Projekt „Windmobile“ des Lycée Technique d‘Ettelbruck
Wer, was ist „Windmobile“?Projet „Windmobile“ vum Lycée Technique d‘Ettelbruck Wien, wat ass „Windmobile“?
Die Idee des Projektes wurde im April 2005 geboren. Vorreiter war die „Travail de Candidature“ von Herrn Guy Putz, in der er das Thema „Einsatzpotentiale von Kleinwindkraftanlagen in dezentralen Versorgungsstrukturen“ behandelte. Daraus entstand ziemlich schnell der Wunsch, ein Projekt mit Kleinwindrädern im Lycée Technique d‘Ettelbruck auszuarbeiten. Die Besonderheit des Projekts sollte darin bestehen selbst eine mobile Windmühle herzustellen. Unter der Mitarbeit von Frau Joëlle Rinnen konkretisierte sich die Idee zügig und wurde zu einem interdisziplinären Projekt am LTEtt erhoben. D'Iddi vum Projet ass am Abrëll 2005 entstanen. Virreider war d'„Travail de Candidature“ vum Här Guy Putz, an där hien d'Thema „Asazméiglechkeete vu klenge Wandkraaftanlagen an dezentrale Versuergungsstrukturen“ behandelt huet. Doraus ass séier de Wonsch entstanen, e Projet mat klenge Wandmillen am Lycée Technique d‘Ettelbruck auszeschaffen. D'Besonnesch vum Projet sollt sinn, selwer eng mobil Wandmillen ze bauen. Mat der Hëllef vun der Madame Joëlle Rinnen ass d'Iddi séier konkret ginn an zu engem interdisziplinäre Projet am LTEtt ginn.
Zu Beginn des Schuljahres 2005/06 startete das Projekt unter der Leitung von Joëlle Rinnen, Richard Anner und Guy PUTZ mit zwei Klassen: eine Elektrikerklasse (T2EE) sowie eine Commerce-Klasse (T2CM2) arbeiteten regelmäßig an dem Projekt, das einige wesentliche Ziele verfolgte. Hauptidee des Projektes ist und bleibt die Sensibilisierung zum Einsparen von Energie. Daneben geht es den Leitern des Projektes jedoch auch darum, eine Plattform für Schüler und Lehrer gleichermaßen zu schaffen, die es ihnen ermöglicht gemeinsam und bestenfalls fächerübergreifend an einem konkreten Projekt zu arbeiten. Doch auch der technische Aspekt soll nicht vernachlässigt werden: die Entwicklung einer mobilen Windkraftanlage, die es ermöglicht, Energie zu erzeugen und zudem in der Lage ist, Wetterdaten eigenständig zu erfassen und zu messen. Ein Ziel, das auf lange Sicht angestrebt werden könnte, ist zudem der mögliche Einsatz eines Prototyps in Krisengebieten.Am Ufank vum Schouljoer 2005/06 ass de Projet ënner der Leedung vun der Joëlle Rinnen, dem Richard Anner an dem Guy PUTZ mat zwou Klasse gestart: eng Elektrikerklass (T2EE) an eng Commerce-Klass (T2CM2) hu reegelméisseg um Projet geschafft, dee puer wichteg Ziler hat. D'Haaptiddi vum Projet ass a bleift, fir d'Energiespueren ze sensibiliséieren. Nieftdeem geet et de Leeder vum Projet awer och drëm, eng Plattform fir Schüler a Proffe gläichzäiteg ze schafen, op där se zesummen a am beschte Fall iwwer d'Fächer ewech un engem konkrete Projet schaffe kënnen. Mä och den technesche Volet soll net ze kuerz kommen: d'Entwécklung vun enger mobiller Wandkraaftanlag, déi Energie produzéiere kann an ausserdeem eegestänneg Wiederdaten erfaassen a moosse kann. En Zil, dat een op laang Siicht kéint ustriewen, ass ausserdeem de méiglechen Asaz vun engem Prototyp a Krisegebidder.
Die eben angeführten Ziele wurden während des Projektes immer wieder überarbeitet und um weitere ergänzt. So wurde im Laufe der Zeit beispielsweise eine eigene Windmühle entwickelt und das Projekt um einen kleinen Windkanal zum Experimentieren erweitert.Déi Ziler, déi elo genannt goufen, goufen am Laf vum Projet ëmmer nees iwwerschafft an ëm anerer ergänzt. Esou gouf mat der Zäit zum Beispill eng eege Wandmillen entwéckelt an de Projet ëm e klenge Wandkanal fir Experimenter erweidert.
Windmobile war und ist Auftraggeber diverser Abschlussprojekte für die Abschlussklasse der Technikerausbildung sowie für die 12. Klasse der Technikerausbildung. Daraus entstanden z.B. ein Fahrrad zur Stromerzeugung sowie eine elektrische Windnachführung einer Kleinwindanlage.Windmobile war an ass Optraggeber fir verschidden Ofschlossprojete vun der Ofschlossklass vun der Technikerausbildung an och vun der 12. Klass vun der Technikerausbildung. Doraus sinn z. B. e Vëlo fir Stroum ze produzéieren an eng elektresch Ausriichtung no dem Wand fir eng kleng Wandmillen entstanen.
Seit dem Jahre 2009 wird das Projekt von Will Reiter und Guy Putz geleitet und hat sich zu dem gewünschten fächerübergreifenden Projekt entwickelt. Insgesamt waren seit dem Jahre 2005 etwa 20 verschieden Fachbereiche und mehr als 50 verschiedene Lehrer oder Mitarbeiter des LTEtt mit eingebunden. Viel beeindruckender aber ist die Zahl der Schüler/Kinder die am Projekt teilgenommen haben. Insgesamt haben seit dem Jahre 2005 etwa 1500 Schüler/Kinder am Projekt teilgenommen, diese Zahl beinhaltet etwa 200 Schüler die wöchentlich am Projekt teilgenommen haben und die restlichen 1300 Teilnehmer sind Schüler/Kinder, die während Veranstaltungen wie etwa C-Days im LTEtt oder der Projektaktivität „Windmobile@school“ teilnahmen.Zënter dem Joer 2009 gëtt de Projet vum Will Reiter an dem Guy Putz geleet an huet sech zu deem gewënschte Projet iwwer d'Fächer ewech entwéckelt. Insgesamt waren zënter 2005 ongeféier 20 verschidde Fachberäicher a méi wéi 50 verschidde Proffen oder Mataarbechter vum LTEtt matagebonnen. Vill méi beandrockend ass awer d'Zuel vun de Schüler/Kanner, déi um Projet deelgeholl hunn. Insgesamt hunn zënter 2005 ongeféier 1500 Schüler/Kanner um Projet deelgeholl; dovun hunn ongeféier 200 Schüler all Woch um Projet matgeschafft, an déi aner 1300 Participante si Schüler/Kanner, déi bei Evenementer wéi de C-Days am LTEtt oder bei der Projetsaktivitéit „Windmobile@school“ derbäi waren.
Das Projekt Windmobile hat seit dem Jahre 2010 ebenfalls eine Zusammenarbeit mit der Universität Luxemburg und ermöglichte somit 4 Studenten deren Abschlussarbeit im Rahmen des Projekts Windmobile zu gestalten. Weitere Projekte die im Rahmen von Bachelor Arbeiten erledigt werden sollen sind in Planung.De Projet Windmobile schafft zënter dem Joer 2010 och mat der Universitéit Lëtzebuerg zesummen an huet doduerch 4 Studenten erméiglecht, hir Ofschlossaarbecht am Kader vum Projet Windmobile ze schreiwen. Weider Projeten, déi am Kader vu Bachelor-Aarbechte gemaach solle ginn, sinn a Planung.
Windmobile entwickelte sich zu einem festen Bestandteil der außerschulischen Projekte des Lycée Technique Ettelbruck und tritt besonders hervor durch seine diversen Unterprojekte wie etwa:Windmobile ass zu engem feste Bestanddeel vun den ausserschoulesche Projete vum Lycée Technique Ettelbruck ginn a fält besonnesch op duerch seng verschidden Ënnerprojeten, wéi zum Beispill:
Alles von Schülern gebaut, alles im EinsatzAlles vu Schüler gebaut, alles am AsazAll built by students, all in use
Mit diesen Stationen machen wir Energie begreifbar, vom Précoce bis zur Uni.Mat dëse Statioune maache mir Energie begräifbar, vum Précoce bis op d'Uni.With these stations we make energy tangible, from pre-school to university.
Windrad mit Teleskopmast auf einem Anhänger, dazu 260 W Photovoltaik, Batteriespeicher, Wetterstation und Messsystem.
Wandmille mat Teleskopmast op engem Unhänger, dozou 260 W Photovoltaik, Batterien, Wiederstatioun a Moosssystem.
Wind turbine with a telescopic mast on a trailer, plus 260 W of solar panels, battery storage, a weather station and a measuring system.
TechnikTechnikTechnical details
Teleskopmast pneumatisch ausfahrbar (24-V-Kompressor), 24-V-Bordnetz mit Gel-Batterien, Wechselrichter 750 W, Messung mit NI-DAQ und Industrie-PC. Mit der Uni Luxemburg wurden 2010–2012 Standorte auf ihren Windertrag geprüft.
Teleskopmast pneumatesch erausfuerbar (24-V-Kompressor), 24-V-Bordnetz mat Gel-Batterien, Wiesselriichter 750 W, Messung mat NI-DAQ an Industrie-PC. Mat der Uni Lëtzebuerg goufen 2010–2012 Standuerter op hire Wandertrag gepréift.
Pneumatic telescopic mast (24 V compressor), 24 V on-board grid with gel batteries, 750 W inverter, measurement with NI-DAQ and an industrial PC. With the University of Luxembourg, sites were tested for wind yield in 2010–2012.
Welches Windrad ist das beste? Kinder messen Anlaufgeschwindigkeit und Leistung von 2-, 3- und 6-Blatt-Rotoren, Savonius-, C- und H-Rotor.
Wéi eng Wandmillen ass déi bescht? D'Kanner moossen Ulafgeschwindegkeet a Leeschtung vun 2-, 3- a 6-Blat-Rotoren, Savonius-, C- an H-Rotor.
Which turbine is best? Children measure the start-up speed and power of 2-, 3- and 6-blade rotors, Savonius, C and H rotors.
AblaufOflafHow it works
Versuch 1: Ab welcher Windgeschwindigkeit dreht sich der Rotor? Versuch 2: Wie viel Strom liefert er bei fester Windgeschwindigkeit? Die Steuerung baute eine 12. Klasse der Techniker im Fach ENVIE.
Versuch 1: Vu wéi enger Wandgeschwindegkeet un dréint de Rotor? Versuch 2: Wéi vill Stroum liwwert e bei enger fixer Wandgeschwindegkeet? D'Steierung huet eng 12. Klass vun den Techniker am Fach ENVIE gebaut.
Test 1: at what wind speed does the rotor start turning? Test 2: how much power does it deliver at a fixed wind speed? The control unit was built by a 12th-year technician class in the subject ENVIE.
Spüren, wie mühsam Energie aus Muskelkraft ist: Je mehr Lampen eingeschaltet sind, desto schwerer wird das Treten.
Spieren, wéi schwéier Energie aus Muskelkraaft ass: Wat méi Luuchten u sinn, wat méi schwéier gëtt d'Trëppelen.
Feel how hard it is to make energy with your muscles: the more lamps are switched on, the harder it gets to pedal.
TechnikTechnikTechnical details
Ein altes Fitnessrad mit Generator, Schaltpult und Anzeige für Strom, Spannung, Leistung und Trittfrequenz, entwickelt in Abschlussprojekten der Klassen T2EE und T3EE.
En aale Fitnessvëlo mat Generator, Schaltpult an Uweisung fir Stroum, Spannung, Leeschtung an Trëppelfrequenz, entwéckelt an Ofschlossprojete vun de Klassen T2EE an T3EE.
An old exercise bike with a generator, switch panel and a display for current, voltage, power and cadence, developed in final projects of the T2EE and T3EE classes.
Wir kommen in Ihre SchuleMir kommen an Är SchoulWe come to your school
Ein Projekttag mit Lernstationen rund um Wind, Sonne und Energie, geleitet von unseren Schülerinnen und Schülern.E Projetsdag mat Statioune ronderëm Wand, Sonn an Energie, geleet vun eise Schülerinnen a Schüler.A project day with learning stations on wind, sun and energy, run by our own students.
Wie entsteht Wind? Versuch mit Kerzen und Temperaturfühlern
Wéi entsteet Wand? Versuch mat Käerzen an Temperaturfühler
Where does wind come from? Experiment with candles and temperature sensors
Mobil Wandmill & Wiederstatioun: Wandrichtung, Wandstäerkt, Solarstroum
Mobile turbine & weather station: wind direction, wind speed, solar power
Zum Mitnehmen: ein eigenes Papierwindrad basteln
Fir mat heem: eng eege Pabeierwandmill bastelen
To take home: make your own paper windmill
Bisher u. a. inBis elo ënner anerem zuSo far in places such as Heiderscheid, Weiswampach, Gilsdorf, Ettelbruck, Troisvierges, Hosingen, Colmar-Berg, Diekirch, Groussbus, MUDAM, Science Festival, Rock-a-Field.
Aktuell · Schuljahr 2026/27Aktuell · Schouljoer 2026/27News · school year 2026/27
20+ Joer Windmobile
„Mir bauen d'Zukunft mam Wand“
Instagram · @windmobileltett
Windmobile auf InstagramWindmobile op InstagramWindmobile on Instagram
Beiträge werden erst nach Klick von Instagram geladen; dabei werden Daten an Instagram (Meta) übertragen.D'Bäiträg ginn eréischt nom Klick vun Instagram gelueden; dobäi ginn Daten un Instagram (Meta) iwwerdroen.Posts are only loaded from Instagram after you click; this sends data to Instagram (Meta).
@windmobileltett QR-Code scannen oder hier klicken:QR-Code scannen oder hei klicken:Scan the QR code or click here:
Gemeinsam mit vielenZesumme mat villeTogether with many
FNR Award2017, Guy Putz & Will ReiterPrix Nova Naturstroum2006–2009, 2014, 2016Université du LuxembourgAbschlussarbeiten seit 2010Ofschlossaarbechten zënter 2010theses since 2010GDS 2 SindelfingenErasmus seitzëntersince 2017Erasmus+Praktika in Portugal seit 2016Stagen a Portugal zënter 2016internships in Portugal since 2016Sektion GSE am LTEttSektioun GSE am LTEttGSE section at LTEttSciences Environnementales, 2018
E Projet am Lycée Technique d'EttelbruckEin Projekt am Lycée Technique d'EttelbruckA project at the Lycée Technique d'Ettelbruck 71, avenue Salentiny L-9080 Ettelbruck